Năm 2015, xã La Hiên (Võ Nhai) thu hoạch trên 2.500 tấn na, giá trị thu được là 36 tỷ đồng. Trong ảnh: Người dân xóm Hiên Minh, Võ Nhai đang chăm sóc cho cây na.

Bà Vũ Thị Bích Liên, Chủ tịch UBND xã La Hiên cho biết: Hạn chế lớn của địa phương là sản xuất nông nghiệp còn manh mún, nhỏ lẻ, tự phát. Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng còn chậm, chưa tạo ra được các vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá và thị trường tiêu thụ tập trung… Bởi vậy, chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên những diện tích đất lúa kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả có giá trị kinh tế cao sẽ phát huy hiệu quả thế mạnh của địa phương, hình thành được vùng sản xuất cây ăn quả tập trung, đảm bảo phát triển kinh tế bền vững.

Với mục tiêu cụ thể là xây dựng thành công vùng sản xuất cây ăn quả trên địa bàn với diện tích là 205ha, xã tập trung duy trì hơn 195 ha cây ăn quả sẵn có, số còn lại sẽ chuyển đổi từ đất trồng cây lương thực cho năng suất thấp sang trồng cây ăn quả như na, nhãn có giá trị kinh tế cao. Theo đó, sẽ chuyển đổi 2,5ha ở xóm Hiên Minh, 2 ha ở xóm Hiên Bình, 2 ha ở xóm La Đồng và 3ha ở xóm Làng Lai. Việc chuyển đổi bắt đầu được thực hiện từ năm 2014 (dự kiến mỗi năm xã chuyển đổi khoảng 2 đến 2,5ha đất).

Để việc chuyển đổi đạt hiệu quả cao, ngay sau khi xây dựng phương án, xã đã công khai quy hoạch xây dựng nông thôn mới (có quy chế quản lý quy hoạch). Đồng thời xác định lợi thế của các vùng thực hiện quy hoạch, xây dựng vùng sản xuất tập trung trên cơ sở nhu cầu thị trường và định hướng vùng chuyên canh sản xuất hàng hoá. Tiếp đó là tổ chức rà soát nhằm gắn quy hoạch sản xuất với quy hoạch xây dựng nông thôn mới, tạo điều kiện cho người dân có thu nhập ổn định khi tham gia sản xuất theo hướng hàng hoá. Bên cạnh đó, địa phương đã lên kế hoạch củng cố cơ sở hạ tầng và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng hàng hoá; tăng cường công tác đào tạo nghề cho nông dân, góp phần nâng cao năng lực sản xuất và định hướng cho nông dân phát triển kinh tế; đẩy mạnh chuyển giao khoa học công nghệ vào sản xuất. Đặc biệt, xã có chính sách ưu đãi về vốn nhằm tạo điều kiện cho nông dân có đủ năng lực để đầu tư phát triển sản xuất thông qua lồng ghép việc thực hiện phương án chuyển đổi với các chương trình, nguồn vốn đầu tư cho nông nghiệp như các chính sách cho vay ưu đãi phát triển sản xuất, hỗ trợ vật tư nông nghiệp, quảng bá sản phẩm…

Ngay khi có thông tin về việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả, người dân trong vùng được chuyển đổi ai cũng phấn khởi. Anh Nguyễn Xuân Thành, một hộ trồng na ở xóm Hiên Minh cho hay: Việc chuyển đổi là rất cần thiết vì trồng cây ăn quả cho thu nhập cao hơn rất nhiều lần so với cấy lúa.

Theo nhẩm tính của anh Thành, mỗi ha đất trồng lúa 1 vụ/năm sẽ cho 4,8 tấn thóc. Với giá bán như hiện nay là 6 nghìn đồng/kg, mỗi năm người nông dân thu 28,8 triệu đồng. Nếu trừ các chi phí như giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật… người nông dân không có lãi. Nếu chuyển đổi diện tích đất trên sang trồng na, sẽ trồng được 657 cây. Trung bình mỗi cây cho thu 20kg quả, người nông dân sẽ có thu nhập 270 triệu đồng, cao gấp 9,4 lần so với trồng lúa.

Như để minh chứng cho tính toán của mình, anh Thành đưa chúng tôi đi thăm vườn na của gia đình. Nhìn vườn na xanh tốt này, khó ai có thể hình dùng đây từng là mảnh ruộng cằn, có năm phải bỏ không vì không đủ nước cấy, dưỡng lúa… Ở Hiên Minh và một số xóm khác, ngoài gia đình anh Thành, nhiều hộ khác cũng đã chuyển đổi thành công những diện tích đất cấy lúa kém hiệu quả sang trồng cây na.

Có thể thấy, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên những diện tích đất lúa kém hiệu quả (chỉ cấy được một vụ bếp bênh) sang trồng cây ăn quả theo hướng sản xuất hàng hoá đã giúp cho nhiều diện tích đất canh tác ở La Hiên không còn bị bỏ hoang. Điều đáng nói là na là một loại cây ăn quả lâu năm có múi, không chỉ có tác dụng giúp cho đất không bị xói mòn mà còn giúp phủ xanh đất, giữ nguồn nước ngầm và bảo vệ tài nguyên đất, môi trường… Ngoài ra từ việc chuyển đổi này, cơ sở hạ tầng nông thôn cũng được đổi mới theo nhu cầu phát triển của vùng sản xuất hàng hoá tập trung. Theo đó, xã có thêm 850 lao động có việc làm và thu nhập ổn định. Một kết quả rõ nét nữa là sau khi chuyển đổi những diện tích đất cấy lúa kém hiệu quả trở thành vùng sản xuất hàng hoá tập trung, người dân sẽ có điều kiện giao lưu học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau cũng như thay đổi tư duy trong phát triển kinh tế, mạnh dạn đưa khoa học công nghệ vào sản xuất, từ đó sẽ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm nông sản và thu nhập cho gia đình…