Sự hiện diện và kế hoạch mở rộng đầu tư của các tập đoàn công nghệ lớn, đặc biệt là Samsung, đang tạo thêm động lực để Thái Nguyên phát triển công nghiệp công nghệ cao, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng thị trường xuất khẩu. Cơ hội này cũng đặt ra yêu cầu thúc đẩy doanh nghiệp trong nước đổi mới công nghệ, nâng chuẩn sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mở rộng dư địa công nghiệp công nghệ cao

Kế hoạch mở rộng đầu tư của Công ty TNHH Samsung Electro-Mechanics Việt Nam (SEMV) với dự án sản xuất đế nền đóng gói bán dẫn FC-BGA đang mở ra triển vọng phát triển mới cho công nghiệp công nghệ cao tại Thái Nguyên. Đây là dòng sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao, được sử dụng trong các lĩnh vực tiên tiến như máy chủ, trí tuệ nhân tạo và thiết bị điện tử hiện đại. Theo kế hoạch, Samsung Electro-Mechanics dự kiến đầu tư thêm khoảng 1,84 tỷ USD để mở rộng sản xuất.

Cùng với việc gia tăng quy mô sản xuất, dự án còn tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận sâu hơn với chuỗi sản xuất, cung ứng của một tập đoàn công nghệ toàn cầu. Ông Park Jong Bae, Tổng Giám đốc SEMV, cho biết: Doanh nghiệp đang có nhu cầu tìm kiếm đối tác cung ứng trong nước ở nhiều lĩnh vực, từ nguyên vật liệu, linh kiện, thiết bị sản xuất đến gia công chính xác, công nghệ tự động hóa, vận chuyển, phân phối hàng hóa và dịch vụ kỹ thuật.

Dự án mở thêm cơ hội hình thành mạng lưới doanh nghiệp cung ứng tại địa phương, tăng cường liên kết giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước. Qua đó, hoạt động đầu tư có thể tạo thêm giá trị cho công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ kỹ thuật và các lĩnh vực liên quan.

Dù vậy, tham gia chuỗi cung ứng công nghệ cao là quá trình đòi hỏi sự chuẩn bị lâu dài. Lợi thế về vị trí địa lý, nguồn nguyên liệu hay chi phí sản xuất chưa đủ để doanh nghiệp trở thành đối tác của các nhà sản xuất toàn cầu. Yếu tố quyết định nằm ở năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm, khả năng kiểm soát quy trình và bảo đảm cung ứng ổn định.

Với Thái Nguyên, cơ hội phát triển công nghiệp công nghệ cao còn gắn với khả năng khai thác lợi thế tài nguyên, khoáng sản và công nghiệp chế biến. Trong đó, vonfram tại mỏ Núi Pháo là một lợi thế đáng chú ý. Công ty Núi Pháo đang tập trung tối ưu hóa quy trình tuyển khoáng, chế biến hóa học, nâng cao hiệu suất thu hồi và chất lượng sản phẩm. Bên cạnh oxit vonfram, doanh nghiệp hướng tới phát triển các sản phẩm chế biến sâu như bột vonfram kim loại, phục vụ những lĩnh vực công nghệ mới.

 Ông Phan Chiến Thắng, Phó Tổng Giám đốc Masan High-Tech Materials, cho biết: “Chúng tôi định hướng gắn khai thác với chế biến sâu, hướng tới nâng cao giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị sản phẩm và phát triển các dòng vật liệu vonfram để phục vụ chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu”.

Hiện nay, phần lớn sản phẩm vonfram của Núi Pháo vẫn được xuất khẩu, trong khi nhiều doanh nghiệp Việt Nam chưa đủ năng lực sử dụng nguyên liệu này cho các công đoạn chế biến tiếp theo. Đây là khoảng trống trong chuỗi chế biến sâu, đồng thời cho thấy dư địa phát triển công nghiệp vật liệu trong nước còn lớn.

Để khai thác hiệu quả lợi thế khoáng sản, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư, nghiên cứu và làm chủ công nghệ, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và mở rộng khả năng tham gia vào các công đoạn sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Nâng cao năng lực, tăng sức cạnh tranh

Một trong những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu là chất lượng và tính ổn định của sản phẩm. Thực tế tại Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Hoàng Nam Bắc Kạn cho thấy, ngay cả khi sản phẩm đã đáp ứng quy chuẩn trong nước, doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục đầu tư nếu muốn tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao hơn.

Ông Công Minh Tiến, Phó Giám đốc Công ty, cho biết: Để đạt được tiêu chuẩn đối với các sản phẩm phụ thì ngoài trình độ, tay nghề của cán bộ, nhân viên, kỹ sư để quản lý chung, còn phải đầu tư thêm các thiết bị phân tích, thiết bị để đảm bảo có thể đo đếm được các chỉ số trọng yếu đến năm con số.

Những yêu cầu này cũng tương đồng với tiêu chí Samsung Electro-Mechanics đặt ra khi lựa chọn đối tác. Theo ông Park Jong Bae, doanh nghiệp đặc biệt chú trọng ba nhóm tiêu chí là năng lực cạnh tranh về chất lượng và công nghệ; năng lực cạnh tranh về chi phí và khả năng cung ứng ổn định; trách nhiệm trong bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn và quản trị doanh nghiệp.

Cơ hội kết nối đã được mở ra, song để trở thành nhà cung cấp, doanh nghiệp phải chủ động đầu tư công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng. Đây cũng là điều kiện để mở rộng thị trường và nâng cao sức cạnh tranh lâu dài.

Bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, vai trò hỗ trợ của Nhà nước trong thúc đẩy đổi mới công nghệ có ý nghĩa quan trọng. Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho phát triển đất nước. Cùng với đó, Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân đặt ra yêu cầu tạo điều kiện để doanh nghiệp tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững.

Tại Thái Nguyên, việc cụ thể hóa các nghị quyết được gắn với những bài toán thực tế của doanh nghiệp, nhất là đổi mới công nghệ, nâng cấp dây chuyền và cải thiện chất lượng sản phẩm.

Ông Trần Đình Thất, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, cho biết, bám sát Kế hoạch số 450 ngày 9/10/2026 của UBND tỉnh về đẩy mạnh chế biến sâu khoáng sản giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2050, Sở sẽ tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh xây dựng các cơ chế, chính sách và giải pháp thúc đẩy ứng dụng, đổi mới công nghệ trong lĩnh vực này. Trong đó, trọng tâm là đổi mới, ứng dụng và chuyển giao khoa học, công nghệ, làm giàu các khoáng sản chủ lực, có lợi thế của tỉnh.

Một trong những hướng triển khai là đưa hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ xuất phát từ nhu cầu sản xuất. Việc xác định đúng khó khăn về thiết bị, quy trình và chất lượng sản phẩm giúp lựa chọn giải pháp phù hợp, trực tiếp tháo gỡ những hạn chế trong hoạt động của doanh nghiệp.

Cùng với đó, sự phối hợp giữa Nhà nước, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp có vai trò quan trọng. Doanh nghiệp xác định nhu cầu từ thực tế sản xuất; viện nghiên cứu, trường đại học tham gia nghiên cứu, chuyển giao giải pháp; cơ quan quản lý hỗ trợ kết nối và thúc đẩy ứng dụng.

Sự phối hợp này tạo điều kiện đưa tiến bộ khoa học, công nghệ vào sản xuất, cải thiện năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm. Đây cũng là hướng hỗ trợ thiết thực để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ từng bước thu hẹp khoảng cách về trình độ công nghệ với các tập đoàn FDI.

Hiệu quả kết nối giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước cũng là vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm. Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), đánh giá Thái Nguyên có lợi thế khi quy tụ nhiều doanh nghiệp FDI lớn, trong đó có Samsung và các tập đoàn công nghiệp khác.

Cộng đồng doanh nghiệp nội địa của tỉnh cũng đã có những bước phát triển đáng kể. Việc phát huy lợi thế này gắn với thúc đẩy khoa học, công nghệ, công nghiệp chế biến sâu và nâng cao năng lực doanh nghiệp.

Công nghệ và nhân lực cho phát triển bền vững

Cùng với phát triển mạng lưới nhà cung cấp, đổi mới công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là những yếu tố quan trọng quyết định sức cạnh tranh của ngành công nghiệp công nghệ cao. Doanh nghiệp cần có đội ngũ kỹ thuật viên, kỹ sư đủ trình độ để làm chủ công nghệ, kiểm soát chất lượng, cải tiến quy trình và đáp ứng yêu cầu sản xuất ngày càng cao.

Đối với Thái Nguyên, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những điều kiện để nâng cao năng lực sản xuất và cung ứng sản phẩm công nghệ cao. Việc gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, tăng cường phối hợp giữa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường đại học và nhà máy sẽ góp phần hình thành đội ngũ lao động đáp ứng yêu cầu của các dây chuyền sản xuất hiện đại.

Sự hiện diện và mở rộng đầu tư của Samsung tạo thêm cơ hội để Thái Nguyên phát triển công nghiệp công nghệ cao. Để khai thác hiệu quả lợi thế này, tỉnh chú trọng nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, thúc đẩy đổi mới công nghệ và mở rộng liên kết sản xuất, giúp doanh nghiệp từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, đảm nhận những công đoạn có giá trị gia tăng cao.

Đây cũng là hướng cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 68, trong đó khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữ vai trò thúc đẩy phát triển, doanh nghiệp là chủ thể của quá trình đổi mới, còn năng lực cạnh tranh, chất lượng sản phẩm và giá trị gia tăng là những thước đo quan trọng.

Với lợi thế về công nghiệp điện tử, sự hiện diện của các tập đoàn công nghệ toàn cầu cùng tiềm năng khoáng sản và chế biến sâu, Thái Nguyên có nhiều điều kiện để tạo thêm động lực tăng trưởng. Phát huy đồng thời các lợi thế, thúc đẩy đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực doanh nghiệp trong nước sẽ mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, góp phần nâng cao giá trị sản xuất và thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển bền vững.