Từ tham gia HTX, nhiều nông dân xã Phúc Trìu đã thoát nghèo. Trong ảnh: Lô chè sản xuất theo quy trình VietGAP của hộ xã viên HTX Chè Thiên Phú An, xã Phúc Trìu (T.P Thái Nguyên).

Sau 3 lần tỉnh tổ chức Festival Trà (2011, 2013, 2015), nông dân các vùng chè của tỉnh Thái Nguyên càng thấm thía hơn về bài học nâng cao chất lượng sản phẩm; xây dựng, quảng bá thương hiệu sản phẩm để từng bước hội nhập sâu hơn vào thị trường trong nước và các nước trên thế giới. Để thực hiện thành công quyết tâm: “Nâng tầm thương hiệu, chắp cánh bay xa”, nhiều nông dân ở các vùng chè đã hăng hái tham gia vào HTX với ước mơ làm giàu từ cây chè. Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Ngà, Chủ tịch Hội Chè Thái Nguyên: Trước Festival Trà năm 2011, tỉnh Thái Nguyên chỉ có 8 HTX sản xuất, chế biến chè an toàn, đến nay trong tỉnh đã có 35 HTX. Hầu hết các HTX chè phát triển ổn định, đời sống xã viên luôn được nâng cao.

Theo xu hướng toàn cầu hoá, nhất là việc nước ta xúc tiến rất tốt công tác hội nhập: ASEAN năm 1995, AFTA năm 1996, APEC năm 1998; đặc biệt nước ta đã nối lại quan hệ với IMF, WB, ADB năm 1992 và gia nhập WTO năm 2006… tham gia vào thể chế kinh tế các nước trong khu vực và thế giới, đòi hỏi sản phẩm nông nghiệp và các sản phẩm thương mại khác, trong đó có sản phẩm chè của nông dân Thái Nguyên phải bảo đảm chất lượng theo tiêu chuẩn chung của khu vực và thế giới. Đây chính là một trong những nguyên nhân để nông dân vùng chè xích lại, cùng hợp tác làm ăn. Bà Hoàng Thị Hiền Thục, Chủ nhiệm HTX Chè Thiên Phú An, xã Phúc Trìu (T.P Thái Nguyên) cho biết: Năm 2013, HTX được thành lập, 15 ha chè của 12 hộ xã viên tham gia được sản xuất, chế biến theo tiêu chuẩn VietGAP. Tài sản của xã viên là đất đai đóng góp vào HTX, nhưng vẫn do xã viên quản lý, sử dụng. HTX chủ động cung ứng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, thu hái, chế biến và tìm thị trường bao tiêu sản phẩm cho hộ xã viên. Tuy mới thành lập, song sản phẩm chè của HTX đã nhanh chóng chiếm lĩnh được thị trường trong nước và quốc tế.

Đến vùng chè Vô Tranh (Phú Lương), gặp ông Bùi Văn Đức, Chủ nhiệm HTX Làng nghề chè của xã. Ông Đức cho biết: HTX gồm các hộ dân sinh sống ở 6 làng nghề: Tân Bình, Liên Hồng 8, Toàn Thắng, Bình Long, Thống Nhất 1, Trung Thành 2. Nông dân vào HTX để cùng nhau sản xuất chè an toàn, tạo dựng thương hiệu. Nhờ có thương hiệu, sản phẩm chè của Vô Tranh có giá bán cao hơn khoảng 30% so với trước đây.

Vào HTX để cùng làm giàu. Đây là một thay đổi lớn trong nhận thức của người dân các vùng chè ở Thái Nguyên. Bởi trước đây, tại các vùng chè từng có sự hoạt động của HTX, nhưng cách làm không hiệu quả, xã viên không mặn mà gắn bó. Bà Uông Thị Lan, Chủ nhiệm HTX Chè an toàn Nguyên Việt, xã Minh Lập (Đồng Hỷ) cho bết: Mất nhiều năm nông dân đứng ra làm ăn đơn lẻ, thiếu định hướng, sản phẩm trôi nổi, bị tư thương ép giá. Nhưng từ sau thành lập HTX (2011), 10 ha chè của 11 hộ xã viên tham gia được Ban Chủ nhiệm hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn vietGAP, mỗi năm HTX có 25 tấn sản phẩm chè đặc sản an toàn cung cấp cho người tiêu dùng trong, ngoài nước. Sau hơn 5 năm hoạt động, HTX khẳng định được vị thế, vai trò trước hộ xã viên, như việc điều tiết sản xuất, cung ứng phân bón, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ vốn sản xuất cho hộ xã viên, khằng định được thương hiệu và tìm được chỗ đứng chắc chắn cho sản phẩm chè của HTX trên thị trường.

Đến nay, HTX đã có một khu nhà xưởng, nhà kho bảo đảm cho việc sản xuất, chế biến chè an toàn cho người lao động, với 45 hộ xã viên. Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Nhài, Phó Chủ nhiệm HTX cho biết: Để hoạt động có hiệu quả, HTX đứng ra cung ứng phân bón cho hộ xã viên; tổ chức cho hộ xã viên tham gia các lớp tập huấn về trồng chè, chế biến chè theo tiêu chuẩn VietGap. Đặc biệt từ năm 2011, HTX vận động hộ xã viên sản xuất theo quy trình UZT (Nông nghiệp tốt). Hiện đã có12 ha chè của 22 hộ xã viên được cơ quan chức năng Nhà nước công nhận đạt quy trình sản xuất UZT. Mỗi năm, HTX có gần 30 tấn chè an toàn cung cấp cho thị trường trong nước và quốc tế.

Trong kinh tế thị trường, HTX kiểu mới ở các vùng chè đã tạo cho hộ xã viên có sức cạnh tranh tốt hơn, thu nhập cao hơn. Trên thực tế, hoạt động của HTX sản xuất, chế biến chè ở Thái Nguyên không làm thay người nông dân, nhưng giúp người nông dân những việc bản thân người nông dân không làm được, như hỗ trợ vốn, giống, khoa học kỹ thuật, xây dựng thương hiệu hiệu, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dựng thị trường. Đặc biệt, ngoài mang lại lợi ích cho hộ xã viên, các HTX chè kiểu mới ở Thái Nguyên còn góp phần an sinh xã hội, tạo việc làm có thu nhập ổn định cho hàng nghìn lao động sinh sống ở vùng chè, góp phần xoá đói giảm nghèo, ổn định an ninh trật tự xã hội. Nhưng để các mô hình HTX chè kiểu mới tồn tại, phát triển sâu, rộng, thu hút được nhiều hơn nông dân cùng tham gia, sẽ rất cần sự quan tâm của các cơ quan chức năng Nhà nước về công tác đào tạo, tập huấn nâng cao kỹ năng quản lý HTX kiểu mới cho các thành viên ban chủ nhiệm HTX; đồng thời tăng cường hỗ trợ vốn cho các HTX mở rộng sản xuất và thị trường; tạo thuận lợi cho các HTX, các doanh nghiệp, nhà quản lý, nhà khoa học trong tỉnh có sự liên kết chặt chẽ, chắc chắn “chiếc áo” HTX chè kiểu mới sẽ luôn đổi mới, phù hợp với kinh tế thị trường trong từng giai đoạn cụ thể của tỉnh và đất nước. Những chủ nhiệm HTX làm ăn có hiệu quả như bà Hiệp, sẽ không còn băn khoăn khi nông dân vùng chè có nguyện vọng được tham gia HTX.